ՀԱՐՑԱՇԱՐ

(մասնավոր հատվածում աշխատանքային փորձ ունեցած երեխաների համար) 
Հարգելի հարցվող, ԵԱՀԿ Երևանի գրասենյակի օժանդակությամբ փորձագետների աշխատանքային խումբն իրականացնում է ՀՀ երեխաների խնամքի հաստատություններում երեխաների թրաֆիքինգի/հարկադիր աշխատանքի խնդիրների բացահայտմանն ուղղված հետազոտություն: 
Ձեր տրամադրած տեղեկատվությունը մեծապես կօգնի թրաֆիքինգի/հարկադիր աշխատանքի հնարավոր դեպքերի ու ռիսկերի կանխմանը, կմշակվեն երեխաների թրաֆիքինգի/հարկադիր աշխատանքի կանխարգելման գործուն մեխանիզմներ: 
Հարցումն անանուն է և Ձեր հայտնած տվյալներն օգտագործվելու են միայն ընդհանրացված կերպով: Չի նշվելու որևէ տեղեկություն, որը թույլ կտա նույնացնել այն հայտնած անձի ինքնությունը:

Ա.  Ընդհանուր տեղեկություններ / Հաղորդակցության հաստատում

1.	Խնդրում եմ պատմել Ձեր մասին, ներկայացնել հիմնական զբաղմունքներն ու նախասիրությունները:  

Բ.  Հարցվողի ենթադրյալ աշխատանքի ընդհանուր նկարագիրը
(Ինչպես տվյալ, այնպես էլ՝ այլ հաստատությունների շահառու հանդիսանալու ընթացքում)

2.	Խնդրում եմ նկարագրել, թե ի՞նչ տիպի աշխատանք եք կատարել (աշխ. պարտականություններ, աշխատանքի նպատակ և միջոցներ, աշխ. գործիքներ, հնարավոր գործընկերներ ու աջակիցներ, ստացվող արդյունքներ, և այլն): Քանի՞ տարեկան էիք այդ ժամանակ:

 (Այս հարցազրույցի շրջանակներում «աշխատանքը» մեկնաբանում ենք լայն իմաստով՝ ցանկացած նպատակաուղղված գործունեություն, որի արդյունքում որոշակի բարիքներ եք ստեղծել կամ ծառայություն եք մատուցել/աջակցել եք այլ անձանց: 
Աշխատանքը կարող է կրել պատահական բնույթ և շատ չտարբերվել առօրյա գործունեության այլ ձևերից: Օրինակ՝ դաստիարակների կամ տնօրինության կողմից տրվող տարատեսակ հանձնարարությունները. տարածքի/շինության բարեկարգում, մաքրություն և վերանորոգում, իրերի տեղափոխում և վերանորոգում, ցանկացած տիպի ֆիզիկական աջակցություն հաստատության անձնակազմին կամ այլ անձանց: Դրանց շարքում կարող է լինել նաև սննդի պատրաստումը, լվացքը, հաստատության այլ երեխաների նկատմամբ խնամքը, և այլն:  
Աշխատանքը/ծառայությունը կարող է լինել ինչպես ժամանակավոր, այնպես էլ՝ մշտական, ինչպես գրավոր պայմանագրի, այնպես էլ՝ բանավոր պայմանավորվածության հիման վրա: Այն կարող է լինել վարձատրվող կամ առանց որևէ վարձատրության/հատուցման:  
Աշխատանք/ծառայություն կարող ենք համարել նաև այնպիսի գործունեությունը, որը տվյալ պահին չի ընկալվել որպես այդպիսին: Օրինակ, ուսման գործընթացում պատրաստել եք իրեր, որոնք հետագայում վաճառվել են և օգուտ բերել Ձեզ կամ դրանք վաճառած անձանց: Կամ՝ նկարահանվել եք տպագիր հանդեսների համար կամ տեսահոլովակներում, որոնք օգտագործվել են դրամական շահույթ կամ այլ օգուտ ստանալու նպատակով: 

3.	Ո՞վ էր նախաձեռնել այդ աշխատանքը (կամավո՞ր էր թե՞ այլ անձի հարկադրանք/պարտադրանք էր հանդիսանում):  Արդյոք նրանից կախվածության մեջ գտնվու՞մ էիք (օրինակ՝ արդյո՞ք այդ անձը Ձեզնից ֆիզիկապես ուժեղ էր, արդյո՞ք հեղինակություն էր վայելում Ձեր և/կամ այլ շահառուների շրջանում, արդյո՞ք այդ անձին ինչ-որ բան էիք պարտք կամ բարոյական պարտավորվածության զգացում ունեիք, արդյո՞ք պարտավոր էիք ենթարկվել նրա ցուցումներին, և այլն):Կայի՞ն արդյոք մարդիկ, ովքեր հետևում էին այդ աշխատանքին: Ովքե՞ր էին նրանք: 

4.	Եղե՞լ են արդյոք իրավիճակներ, երբ տվյալ աշխատանքը կատարելու համար Ձեզ վրա հոգեբանական ճնշում և/կամ ֆիզիկական բռնություն է գործադրվել (գոռգոռոց, հայհոյանք, նվաստացում, ծաղր, անտեսում, փակ և մութ սենյակում պահել/  ապտակ, հարվածներ, ծեծ, խոշտանգում, սննդից կամ ջրից զրկել, անկյուն կանգնեցնել, այլ): Եթե այո, նկարագրեք այդ իրավիճակները, հոգեբանական ազդեցության ձևերն ու դրանք գործադրած անձանց:   

5.	Եղե՞լ են արդյոք իրավիճակներ, երբ տվյալ աշխատանքը չկատարելու համար Ձեր հասցեին որևէ սպառնալիք է հնչեցվել (հոգեբանական, ֆիզիկական կամ սեռական բռնության սպառնալիք, վարկաբեկող տեղեկատվության հրապարկման սպառնալիք): Եթե այո, նկարագրեք այդ իրավիճակները, սպառնալիքի բովանդակությունն ու այն հնչեցրած անձանց:   
  
6.	Ունեի՞ք մտավախություն, որ աշխատանքը չկատարելու դեպքում կարող եք պատժվել: Եթե այո, ապա նկարագրեք, թե որն էր Ձեր մտահոգությունը: Ի՞նչ տեղի կունենար, եթե չկատարեիք աշխատանքը: Ինչու՞ եք այդպես կարծում:  (Ո՞րն էր նման ենթադրության հիմքը, անցյալի ո՞ր փաստերով էր այն հաստատվում: Օրինակ՝ արդյո՞ք տեղյակ էիք որևէ դեպքի մասին, երբ այլ երեխայի պատժել էին նույնատիպ աշխատանք չկատարելու համար):  

7.	Եղե՞լ են դեպքեր, երբ տվյալ աշխատանքը չկատարելու համար Ձեր նկատմամբ որևէ պատիժ է կիրառվել: Եթե այո, նկարագրեք պատիժներն ու դրանք կիրառած անձանց: 

8.	Եթե Դուք չցանկանայիք կատարել այդ աշխատանքը, կարո՞ղ էիք հանգիստ, անկաշկանդ կերպով հրաժարվել: Եթե ոչ, ինչո՞ւ: Ի՞նչն էր Ձեզ կաշկանդում հրաժարվելու այդ աշխատանքի կատարումից: 

9.	Ձեր կամ այլ երեխաների նկատմամբ գործադրված բռնության/սպառնալիքի առնչությամբ երբևէ դիմե՞լ եք որևէ անձի/կառույցի օգնությանը: Եթե այո, դրանից հետո Ձեզ համար ինչ-որ դրական փոփոխություններ եղա՞ն (արդյո՞ք դրանից հետո Ձեզ այլևս չէին սպառնում, չէին վիրավորում, չէին անհանգստացնում): 

10.	Իսկ ինչպե՞ս էր խրախուսվում այդ աշխատանքի հաջող կատարումը (Ինչպես նյութական, բնաիրային, այնպես էլ՝ ոչ նյութական: Օրինակ՝ գովեստը, հոգեբանական աջակցությունն ու հովանավորչությունը, արտոնությունների տրամադրումը, նույնիսկ՝ պատժի միջոցների չկիրառումը):   

11.	Աշխատանքի կատարման ընթացքում որևէ անձնական փաստաթուղթ կամ կարևոր անձնական իր տրամադրե՞լ եք աշխատանքը հանձնարարած (այդ թվում՝ գործատուին) կամ դրա կատարումը հսկող անձին: Եթե այո, ո՞ւմ նախաձեռնությամբ և ի՞նչ հիմնավորմամբ: 

12.	Ովքե՞ր էին սովորաբար օգտվում Ձեր աշխատանքի արդյունքներից: Դուք հնարավորություն ունեի՞ք օգտվելու Ձեր աշխատանքի արդյունքներից: Եթե այո, նկարագրեք՝ ինչպե՞ս և ի՞նչ ծավալով: 

13.	Տեղյա՞կ եք, թե ինչու էին հենց Ձեզ ընտրել այդ աշխատանքի կատարման համար: 

14.	Խնամքի հաստատության անձնակազմը տեղյա՞կ էր Ձեր կատարած աշխատանքի մասին: Եթե այո, ապա ինչպե՞ս էին դրան վերաբերվում: Եթե ոչ, ապա Ձեր կարծիքով ինչու՞ էին նրանք անտեղյակ (Օրինակ՝ «հատուկ թաքցնում էի», «անտարբեր էին, չէին հետաքրքրվում», այլ): 

Գ.  Այլ երեխաների մասնակցությունը ենթադրյալ աշխատանքում

15.	Բացի Ձեզնից, ովքե՞ր էին սովորաբար մասնակցում այդ աշխատանքի կատարմանը: Եթե այո, նկարագրեք, թե ինչո՞վ էին տարբերվում նրանց աշխատանքի տեսակը, պատժի և խրախուսանքի միջոցները: 

16.	Տեղյա՞կ եք արդյոք որևէ դեպքի, երբ նրանցից մեկին կամ բոլորին ֆիզիկական կամ հոգեբանական բռնությամբ են ստիպել այդ աշխատանքը կատարել: Եթե այո, նկարագրեք այդ դեպքերը: Ովքե՞ր էին բռնություն կիրառած անձիք:

17.	Տեղյա՞կ եք, թե ինչու են հենց այդ երեխաներին ընտրել այդ աշխատանքը կատարելու համար: 

18.	Ձեր կարծիքով, եթե մասնակից մյուս երեխաները չցանկանային կատարել այդ աշխատանքը, կարո՞ղ էին հրաժարվել: Եթե ոչ, ինչո՞ւ: Ի՞նչն էր նրանց կաշկանդում՝ հրաժարվելու այդ աշխատանքի կատարումից: 

Դ.  Կոնկրետ աշխատանքային պայմաններ

19.	Ի՞նչ վայրերում էիք իրականացնում այդ աշխատանքը (ինչպես հաստատության տարածքում, այնպես էլ՝ դրանից դուրս): Կայի՞ն արդյոք դրանց շարքում մեկուսի, առանձնացված վայրեր (Այնպիսի տեղեր, որտեղ հանրության մուտքը բացառված է կամ խիստ հազվադեպ է: Օրինակ՝ նկուղ կամ որևէ լքված շինության տարածք: Այդպիսիք կարող են լինել նաև հեռավոր արոտավայրերը, անտառը և այլ դժվարամատչելի վայրերը): Եթե այո, Ձեր կարծիքով, ինչո՞ւ էր աշխատանքի կատարման համար այդպիսի վայր ընտրվել: 

20.	Արդյո՞ք այդ աշխատանքը գաղտնի կամ կիսագաղտնի էր (Օրինակ՝ գործատուն կամ տվյալ աշխատանքը հանձնարարած անձը ձգտել է այն թաքցնել մյուսներից): Եթե այո, ինչո՞ւ (հնարավոր ենթադրություններ) և ինչպե՞ս էր ապահովվում աշխատանքի գաղտնիությունը: Դուք ինքներդ, Ձեր նախաձեռնությամբ, արդյո՞ք փորձում էիք գաղտնի պահել այդ աշխատանքի փաստը: Եթե այո, ինչո՞ւ: 

21.	Արդյո՞ք ցանկացած պահի կարող էիք լքել աշխատանքի կատարման վայրը: Եթե ոչ, ինչո՞ւ: 

22.	Աշխատանքի կատարման ընթացքում կապի միջոցներից օգտվելու հնարավորություն ունեի՞ք: Եթե ոչ, ինչո՞ւ: 

23.	Այդ աշխատանքը վարձատրվո՞ւմ էր: Ինչպե՞ս էր որոշվել վարձատրության չափը:  Եթե այո, սովորաբար ո՞վ էր ստանում այդ վարձատրությունը և Դուք անձամբ տնօրինու՞մ էիք այն կամ դրա որևէ մասը: 

24.	Կա՞ր արդյոք աշխատանքի/ծառայության մատուցման գրավոր պայմանագիր: Եթե այո, քանի՞ տարեկան էիք, երբ Ձեզ հետ կնքվել է այդ պայմանագիրը: Կայի՞ն արդյոք տարբերություններ նախապես Ձեզ խոստացված/ներկայացված և իրական աշխատանքային պայմանների միջև: Եթե այո, նկարագրեք դրանք: 

25.	Ձեր ընտանիքը կամ խնամակալը համաձայնություն տվե՞լ է Ձեր կողմից այդ աշխատանքի կատարմանը:  

26.	Այդ աշխատանքին ընդունվելու համար փորձաշրջան սահմանվե՞լ է: Եթե այո, արդյո՞ք վարձատրվել եք փորձաշրջանի ընթացքում:  Եղե՞լ են դեպքեր, երբ այդ աշխատանքը կատարել եք հանգստյան կամ տոնական (ոչ աշխատանքային) օրերին, ո՞ւմ նախաձեռնությամբ:

27.	Շաբաթվա ընթացքում հանգստյան օր/օրեր ունեի՞ք: Իսկ աշխատանքի կատարման ընթացքում սովորաբար հանգստանալու հնարավորություն ունեցե՞լ եք:  Եղե՞լ են դեպքեր, երբ հանգստի հնարավորություն ընդհանրապես չեք ունեցել:

28.	Այդ աշխատանքը որևէ վնաս հասցրե՞լ է Ձեր առողջությանը, ֆիզիկական կամ մտավոր վիճակին: Եթե այո, ինչպիսի՞: 

29.	Եղե՞լ են իրավիճակներ, երբ. 1. այդ աշխատանքի կատարման պատճառով բաց եք թողել դասերը, 2. չեք կարողացել շփվել Ձեր ընկերների/մտերիմների հետ: Եթե այո, նկարագրել: 

30.	Ընդհանուր առմամբ, Ձեզ անվտա՞նգ էիք զգում այդ աշխատանքի կատարման ընթացքում: Եթե ոչ, ինչո՞ւ: Ի՞նչ վտանգներ կային: 

31.	Ընդհանուր առմամբ, ինչպե՞ս կգնահատեիք այդ աշխատանքի պայմանները (վատ, բավարար կամ լավ): Հիմնավորեք Ձեր ցանկացած պատասխանը: 

32.	Որո՞նք էին այդ աշխատանքի գլխավոր օգուտները Ձեզ համար: 

Ե.  Իրազեկվածություն

33.	Ծանո՞թ եք. 1. «թրաֆիքինգ» հասկացությանը, 2. «հարկադիր աշխատանք» և «աշխատանքային շահագործում» հասկացություններին: Ինչպե՞ս եք դրանք մեկնաբանում:  

34.	Որտե՞ղ և ի՞նչ գիտելիքներ եք ստացել Ձեր աշխատանքային իրավունքների վերաբերյալ,   շահագործումից զերծ մնալու իրավունքների վերաբերյալ: 

35.	Ձեր իրավունքների պաշտպանության հարցով դիմե՞լ եք որևէ կառույցի կամ անձի: Եթե այո, ինչպե՞ս են նրանք արձագանքել և ի՞նչ է փոխվել դրանից հետո Ձեզ համար:

Ժողովրդագրական տվյալներ

36.	Հարցվողի սեռը, ծննդյան ամսաթիվը և տարիքը: 

37.	Հարցվողի ազգականների առկայությունն ու նրանց հետ շփման ինտենսիվությունը: 

38.	Հարցվողի ազգությունը և կրոնական դավանանքը: 

39.	Հարցվողի մոտ ֆիզիկական կամ մտավոր արատների, հաշմանդամության, այլ առողջական խնդիրների առկայությունը: 

40.	Հարցվողի կրթությունը
1.	Տարրական
2.	Թերի միջնակարգ
3.	Միջնակարգ
4.	Թերի բարձրագույն

41.	Հարցվողի մասնագիտությունը կամ՝ մասնագիտական հմտությունները (եթե այդպիսիք առկա են):